Author: Vũ Viết Hảo

  • Động lực, Lựa chọn và Năng suất

    Động lực, Lựa chọn và Năng suất

    Kiến tạo lựa chọn là như thế nào?

    Tại SpaceX, thay vì quy định thời hạn cho nhân viên, Musk thường hướng dẫn các kỹ sự tự làm chủ thời hạn của chính họ. Elon không bảo “Anh phải hoàn thành việc này trước 2 giờ chiều ngày thứ Sáu”, mà sẽ nói “Việc này là không thể, nhưng tôi cần hoàn thành trước 2 giờ chiều ngày thứ Sáu. Anh làm được không?” Và nếu bạn bảo được, thì bạn sẽ không làm việc cật lực vì Musk bảo bạn làm thế – mà vì chính bạn.

    Vào 7-Eleven mua bia, nhìn thấy 2 bịch Budweiser: 1 bịch 12 lon giá $17, 1 bịch 18 lon giá $18. Không phải nghĩ, xách luôn bịch 18 lon ra tính tiền. Mua xong mới nhận ra mình đã mua nhiều hơn bình thường. Doanh số bán hàng của Budweiser bỗng dưng tăng gấp rưỡi vì chính sách đặt giá này.

    Đây chính là cách để tạo ra động lực cho người khác: Để cho họ được lựa chọn và nỗ lực vì lựa chọn đó.

    Mất động lực thì sẽ như thế nào?

    Khi mất động lực, ta chẳng muốn làm gì cả. Tham gia các cuộc họp ta ngồi nghe mà thấy mình như kẻ ngoài cuộc. Quản lý giao việc gì thì làm việc đó, hướng dẫn, chỉ bảo làm thế nào thì ta sẽ làm y như thế, kết quả đúng như mong muốn của họ. Ta có thể ngồi cả ngày, thậm chí cả tuần chẳng làm được gì ra hồn, quản lý hỏi việc nào thì ta trả lời chung chung, vì cũng chẳng thể nhớ nó đang đến đâu. Nhưng cứ có deadline là ta vẫn hoàn thành đúng hạn!

    Nhìn ở góc độ của người quản lý, sẽ thấy, những người mất động lực luôn bị động trong mọi tình huống. Họ hời hợt, bàng quan trong mọi hoạt động, công việc, nếu phải lựa chọn, họ sẽ để mọi người chọn trước rồi đưa ra lựa chọn theo số đông. Họ là những người không có sự chủ động.

    Mất động lực vô cùng nguy hiểm, người bị mất động lực sẽ phải trải qua những cảm xúc vô cùng tồi tệ. Còn công ty thì sẽ giảm năng suất trông thấy.

    Làm thế nào để có động lực?

    Có thể bạn đã nhận ra rằng: Chủ động chính là yếu tố cốt lõi giúp chúng ta có được động lực. Những ai có được sự chủ động, sẽ làm việc năng suất hơn rất nhiều và gặt hái được nhiều thành công.

    Bạn có thể tự kiểm chứng điều này, bằng cách quan sát một ngày làm việc của những người đã từng đạt giải thưởng Nhân viên xuất sắc tháng ở Văn phòng/Trung tâm của bạn.

    Giờ bạn hãy nghĩ về những khoảng thời gian bạn/nhóm của bạn làm việc hiệu quả nhất, tạo ra năng suất cao nhất, và nhận ra rằng đó là lúc bạn/nhóm của bạn có được sự chủ động nhiều nhất.

    Ta kiến tạo nên lựa chọn.

    Nhưng làm thế nào để tạo ra được sự chủ động cho mình? Làm thế nào để tạo ra sự chủ động cho cấp dưới của mình?

    Câu trả lời: Hãy cho mình/họ được lựa chọn.

    Trở lại cậu chuyện về bia Budweiser ở trên, họ đã xây dựng nên chính sách bán hàng bằng cách để cho khách hàng được Bởi vì chúng ta ai cũng thích chọn mua chứ không thích bị bán hàng.

    Trong lĩnh vực sản xuất TVC quảng cáo, các Agency luôn đưa ra cho khách hàng của mình hơn một sự lựa chọn về kịch bản, giá cả, để cho họ được lựa chọn. Khách hàng sẽ luôn hài lòng về lựa chọn của họ.

    Khi mời thầu dự án, chúng ta cũng muốn có nhiều người nộp hồ sơ, để có nhiều lựa chọn. Và khi đã chọn rồi, ta sẽ luôn hài lòng về lựa chọn của mình.

    Mỗi buổi sáng, tôi để cho các con của tôi được chọn ăn sáng hoặc không ăn. Chỉ một lần chọn không, còn lại thì chúng chúng đều chọn có. Dù có hay không, chúng đều cảm thấy chúng không bị áp đặt, và hoàn toàn chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình.

    Tại sao lựa chọn lại tạo nên động lực?

    Xét ở góc độ tâm lý, khi được lựa chọn, chúng ta sẽ nỗ lực hết mình để chứng minh cho người khác thấy lựa chọn của mình là đúng đắn nhất, và hoàn thành nó với trách nhiệm cao nhất. Chẳng ai lại muốn chọn sai để làm sai. Và chẳng ai muốn phụ lòng tin của người đã trao sự lựa chọn đó cho mình.

    Khi được lựa chọn, ta tự cam kết với bản thân để hoàn thành lựa chọn đó. Ta làm việc đó là vì/cho bản thân mình chứ không phải vì/cho người khác.

    Lựa chọn tạo nên sự chủ động. Sự chủ động sẽ tạo nên động lực. Động lực tạo ra năng suất vượt trội.

    Hãy tạo động lực ngay!

    Hãy bắt đầu ngay từ việc tự chọn món mình sẽ ăn vào sáng mai, đến chọn bộ phim mình sẽ xem vào cuối tuần này. Với mỗi mục tiêu được giao, hãy có hơn 1 phương án để hoàn thành nó, và để cho cấp trên lựa chọn. Hãy sống ở thể chủ động, luôn đấu tranh để giành lấy sự chủ động trong mọi việc.

    Hãy trao quyền được lựa chọn cho các thành viên trong nhóm của mình, tin tưởng rằng họ sẽ hoàn thành mục tiêu công việc với lựa chọn đó. Hãy chấp nhận những cách làm mới mẻ, những ý tưởng táo bạo. Hãy kiến tạo nên sự chủ động để mỗi cá nhân có thể phát huy hết năng lực của mình.

    Hãy tạo động lực cho mình/người khác ngay từ hôm nay. Đừng đợi! 

  • Bạn có kịch bản gọi điện chào hàng không?

    Bạn có kịch bản gọi điện chào hàng không?

    Một kịch bản gọi điện sẽ mang lại cảm xúc gì?

    Hôm đó là 10 giờ 30 phút. Tôi đang có được sự tập trung nhất để hoàn thành một case về làm phim, thì đột nhiên chiếc BlackBerry của tôi rung lên gzừ gzừ.

    Nhìn liếc qua màn hình hiển thị, tôi thấy một số điện thoại lạ với một mã vùng không quen thuộc. Ngay lúc này, tôi đã bắt đầu hình dung ra cho bản thân một câu chuyện.

    Đó là một đoạn độc thoại về việc ai đó đang cố gắng đánh cắp thời gian của tôi, xâu xé tôi và giao dịch với tôi một cách thiếu trung thực. Tôi nhắc nhở bản thân rằng ngay cả việc trả lời điện thoại cũng đủ khiến tên tội bị cho vào danh sách khách hàng tiềm năng của một ai đó. Biết vậy, nhưng tôi vẫn nhấc máy. “Alo ạ!”.

    Câu chuyện trong đầu tôi được xác minh trong vòng chưa đầy một giây. Đầu tiên, tôi nghe thấy tiếng nhấp chuột của một hệ thống máy tính hỗ trợ quay số trước, nó đang chuyển qua người trực tổng đài tiếp theo. Sau đó tôi nghe thấy tiếng rộn ràng và không gian ồn ào đặc trưng của một tổng đài bận rộn. Ngay từ trước khi người trực tổng đài mở miệng nói chuyện, câu chuyện mà anh ta sắp kể đã được kể và được bán cho nhiều người, tôi không có hứng thú lắng nghe.

    Để phục vụ mục đích nghiên cứu tôi vẫn tiếp tục chờ thay vì gác máy.

    Nhân viên tổng đài bắt đầu nói những câu giới thiệu được chuẩn bị sẵn từ trước. Cô ấy nói ít nhất là mười câu liên tiếp không nghỉ. Và cũng chẳng quan tâm đến việc tôi có tiếp nhận được điều gì không.

    Dĩ nhiên là tôi lơ đễnh từ lâu rồi. Đợi cho cô ta nói xong, tôi chỉ hỏi lại: “Xin lỗi, bạn lấy thông tin về tôi từ đâu vậy?” Cô ta tìm cách từ chối rồi xin lỗi vì đã làm phiền.

    Bạn còn muốn dùng các kịch bản có sẵn nữa không?

    Không có gì khó hiểu khi hơn 50 triệu người Mỹ đã ký vào Bản đăng ký MIỄN GỌI chỉ trong vòng vài tuần. Nếu có một bản đăng ký như thế ở Việt Nam, tôi đồ rằng số lượng người ký chắc cũng phải bằng như vậy. Hầu hết chúng ta đều không muốn nghe những câu chuyện mà nhân viên bán hàng qua điện thoại muốn kể.

    Hàng tuần, chúng ta đều gặp những cuộc điện thoại kiểu này, từ những nhà cung cấp dịch vụ cũ (internet, viễn thông, nhà đất, bảo hiểm, …) đến những dịch vụ mới (đào tạo, du lịch, …). Nếu bạn thu nhập tốt bạn có thể nhận được hàng ngày. Và rõ ràng chúng ta đều không thích những cuộc gọi này, chỉ vừa nhấc máy lên, chúng ta đã cảm thấy tức giận vì thông tin của mình đã bị một bên nào đó bán ra ngoài.

    Là một nhân viên bán hàng, bạn có đang mang đến cảm xúc đó cho các lead của mình không? Nếu đang, thì tôi chắc bạn cũng đã lãnh đủ kết quả của những cuộc từ chối, những lời khó nghe, thậm chí là cả sự chửi rủa nữa. Stress là điều không thể tránh khỏi!

    Hãy cá nhân hóa nếu bạn muốn được nhớ tới!

    4.0 đang là từ khóa được nhắc đến nhiều nhất, nó mang một POWER đến nỗi nhiều người nói ra mà vẫn chưa thể hiểu hết về sự mơ hồ của nó. Khởi nghiệp 4.0, Marketing 4.0, Bán hàng 4.0, Làm nông nghiệp 4.0, … bất cứ thứ gì gắn 4.0 vào đều trở nên mạnh mẽ hơn, hợp với chủ trương, chính sách của chính phủ. Nhưng dừng đã. Chính những kết quả của thời đại bùng nổ thông tin cùng giai đoạn đầu của cuộc CMCN 4.0 đã khiến chúng ta mệt mỏi, bị xỏ mũi, bị bán rẻ, … bị mất niềm tin.

    Niềm tin. Chính nó! Là thứ đáng giá nhất của giai đoạn này. Điều mà những người bán hàng qua điện thoại hay bán hàng online cần đặt ra không phải là làm phiền, gây giận dữ (tức là gọi điện) được cho bao nhiêu lead, mà là làm thế nào để tạo dựng niềm tin với lead. Một thứ mà chúng ta có thể sẽ mất cả đời để xây dựng, nhưng nó lại rất mong manh, dễ dàng vỡ vụn bởi một status trên mạng xã hội.

    Có nhiều cách để người ta tạo dựng niềm tin với người khác. Họ tin những gì mà người thành công nói. Họ tin bạn bè, người thân của mình (hơn lời các nhà quảng cáo). Nhưng điều cốt lõi để xây dựng một niềm tin bền vững, tôi tin rằng đó là CHÂN THÀNH và TRUNG THỰC.

    Có cần phải thật tinh tế mới nhận ra được sự chân thành từ một người khác? Có cần phải cực kỳ cao siêu hay hiểu biết rộng rãi thì mới trở nên chân thành được? Tôi tin rằng câu trả lờ là KHÔNG? Thể hiện và cảm nhận sự chân thành là bản năng có sẵn trong mỗi chúng ta. Ai cũng đã từng chân thành rồi, với một vài người, ở trong một lĩnh vực nào đó. Giờ hãy để cho khách hàng cảm nhận được sự chân thành của bạn.

    Trung thực là yếu tố đang được các chuyên gia Marketers hàng đầu thế giới như Philip Kotler, Seth Godin xem là thứ quyết định thành bại trong các chiến dịch Marketing trong thời đại của mạng xã hội này. Cái giá của sự thiếu trung thực là vô cùng đắt. Chỉ cần để ý đến những khủng hoảng truyền thông gần đây của Concung hay trước kia là DrThanh thì chúng ta đều thấy nó nguy hiểm đến mức nào.

    Hãy tư duy linh hoạt thôi!

    Các bài toán được đưa ra luôn được giải theo một vài cách để dẫn đến cùng một kết quả – chúng ta được học như thế – khi gặp một bài toán không có kết quả (một bài toán đưa ra đầu bài sai) thì chúng ta sẽ chẳng biết đối mặt với nó thế nào cả! Nên cả xã hội này đã đồng loạt giận dữ, khi đề thi Văn của một kỳ thi quan trọng vừa qua đã không đưa ra những gì mà người làm đã được học.

    Trong kinh doanh cũng vậy, đặc biệt là trong thời đại 4.0 này (dùng cho nó hợp trend), khi mỗi cá nhân trong cộng đồng này đều có thế giới quan khác nhau, nhưng lại có một quyền lực vô cùng mạnh mẽ, thì việc mang những câu chuyện giống nhau để kể cho họ sẽ không bao giờ mang về một kết quả.

    Cách duy nhất là hãy hiểu họ, chân thành với họ, kể cho họ nghe thứ mà họ muốn/thích nghe một cách trung thực, để họ cảm thấy như câu chuyện đó là dành riêng cho mình, thì chắc chắn họ sẽ dành thời gian để lắng nghe và phản hồi bạn (cũng như những thứ mà bạn muốn mang đến cho họ).

  • Làm sao để sáng tạo?

    Làm sao để sáng tạo?

    Hôm rồi bạn hỏi: Thấy cậu đọc nhiều sách thế, không biết có cuốn nào viết về sáng tạo không?

    Thật thú vị! Một câu hỏi mà bản thân mình trước kia cũng luôn hỏi. 

    Sáng tạo theo định nghĩa đơn giản nhất thì là việc tạo ra cái mới từ những thứ có sẵn. Hay đơn giản hơn nữa là: nghĩ khác. Đó chính là khẩu hiệu của Steve Jobs đã giúp xây dựng nên một Apple như ngày hôm nay.

    May mắn là sáng tạo cũng giống như những kỹ năng khác, chúng ta có thể rèn luyện mà có được. Bằng cách hãy nghĩ, hãy làm mọi việc hàng ngày theo một cách khác đi.

    Hãy thức dậy vào một giờ khác, chọn một con đường khác đế đến công ty. Hãy chào người đồng nghiệp một câu chào khác và chào hàng cuộc điện thoại đầu tiên theo một cách mà bạn chưa từng làm.

    Hãy thử ăn những món mình không thích, mặc những bộ quần áo mà mình luôn xem là không hợp với mình. Hãy thử xem một bộ phim không phải gu và đọc một cuốn sách ngôn tình mà trước đó bạn ghét đau ghét đớn.

    Bất cứ điều gì cũng hãy cố gắng làm khác. Bạn sẽ nhận thấy: Mọi việc đều có cách khác để làm. 

    Tất nhiên là lúc đầu bạn sẽ khó chịu vì nó “trái miếng”, bạn sẽ vụng về, gượng gạo. Đó là điều rất bình thường. Tâm lí con người ai cũng sợ các điều mới mẻ. Ai cũng chọn sự an toàn. Nhưng nếu bạn dám thử, chỉ một thời gian sau, bạn sẽ thấy mình nhìn sự vật, sự việc ở nhiều mặt hơn. 

    Hãy làm điều đó hàng ngày, trong bất cứ việc gì. Chỉ sau vài tháng sau, chắc chắn bạn sẽ có sự sáng tạo hơn. 

  • Không đến một – Khởi nghiệp trong thời đại 4.0 theo góc nhìn của nhà đầu tư.

    Không đến một – Khởi nghiệp trong thời đại 4.0 theo góc nhìn của nhà đầu tư.

    Có khá nhiều điều thú vị được tác giả mổ xẻ trong cuốn sách này. Nhưng thú vị nhất là góc nhìn của một nhà đầu tư với Startup trong thời đại của cuộc CMCN lần thứ Tư.

    Trí tuệ nhân tạo, robot, thành phố thông minh, … là những cụm từ được nhắc đến rất nhiều trong năm nay trên tất cả các phương tiện truyền thông đại chúng. Nhiều chuyên gia đánh giá rằng trí tuệ nhân tạo sẽ thay thế con người trong thời gian tới. Nhưng với tác giả Peter Thiel, AI chỉ giúp hỗ trợ con người để hoàn thành các công việc một cách nhanh hơn, tiết kiệm hơn. Rõ ràng là con người tạo ra máy móc và máy móc hoạt động dưới sự điều hành của con người.

    Cạnh tranh và độc quyền là 2 khái niệm trong thương trường. Nếu bạn đặt mình vào thế cạnh tranh, thì đó là một cuộc chiến dài hơi, mệt mỏi và không bao giờ kết thúc. Nhưng nếu bạn tạo ra thứ gì đó chỉ một mình bạn cung cấp, bạn sẽ dẫn đầu. Đó chính là triết lí về khởi nghiệp trong “Không dến Một” – hãy tạo ra/cung cấp thứ gì mới mẻ, chưa từng có ai cung cấp.

    Hoặc cũng có thể là cung cấp thứ đã có rồi trên một nền tảng mới, cách thức mới mà bạn vượt trội gấp 10 lần so với các đối thủ đang có trên thương trường.

    Tạo ra thứ sản phẩm hoàn toàn mới, hay một dịch vụ tốt hơn 10 lần chính là những BÍ MẬT mà các Startup cần phải tìm kiếm. Có rất nhiều những BÍ MẬT như thế đang tồn tại trong thế giới này. Bạn phải tin vào nó thì mới tìm thấy nó. 

    Ảnh: Internet

  • [Ralph break the internet]

    [Ralph break the internet]

    Game is a movie.
    Thế giới ảo được các nhà làm phim vẽ lại không thể thật hơn – khi những người dùng trong đó triệu người như một. Không có béo, gầy, cao, thấp, … Internet đã lớn, mạnh và thông minh hơn cả con người. Nó đã có thể tự tạo nội dung, tự vận hành, tự phát hiện các lỗ hổng bảo mật và cũng tự khắc phục nó.

    Life is a game.
    Phát minh ra Game có lẽ là một phát minh vĩ đại nhất của loài người. Nó như là môn nghệ thuật thứ tám vậy. Cuộc sống vốn đã là những trò chơi, có thắng, có thua. Mà trò chơi thì luôn được chơi theo những lập trình sẵn, chơi nhiều rồi cũng sẽ thắng! Thắng nhiều thì sẽ nhàm chán. Ai cũng phải tự chơi trò chơi của mình.

    Ralph cũng thế, anh chấp nhận character được lập trình, sáng sáng đến công ty và làm tròn nhiệm vụ của mình. Tối nhậu nhẹt, bạn bè và… hết.

    Nhưng Vanellope thì không. Với cô, làm những việc quen thuộc là một sự nhàm chán. Dù có thắng suốt thì cũng không hề mang đến cho Vanellope cảm giác thú vị. Cô muốn những điều không thể đoán trước, những bất ngờ, những thử thách mới để cô phải khó khăn chinh phục.

    Đó chính là Internet! Đó mới là cuộc sống.
    Cuộc sống này là những biến đổi, là bất định. Bất cứ điều gì cũng có thể ập đến vào bất cứ lúc nào. Nếu ta sợ, nếu ta chỉ chơi “tròn vai”, thì sẽ không thể ứng biến kịp. Done! Hãy như Vanellope, coi những thử thách mới là những cuộc phiêu lưu thú vị, đón nhận nó bằng tất cả sự háo hức. Học hỏi và chinh phục nó! Hết lần này đến lần khác.

    Phần virus của Ralph
    Đối mặt với phần tối của mình là điều khó khăn nhất mà Ralph đã trải qua trong phần này. Mong muốn chiếm giữ Vanellope chỉ cho riêng mình đã biến anh ta thành một virus nguy hiểm, lây lan với tốc độ không thể đo được. Nó lớn hơn chính cả bản thể gốc. Và các nhà làm phim của Disney đã thể hiện điều này bằng hình ảnh không thể tuyệt vời hơn. Nhung nhúc những Ralph nhỏ thôi, nhưng khi gộp lại thành một con virus khồng lồ, sức đập phá là không thể tưởng tượng được.

    Và chỉ có Ralph mới có thể chiến thắng được những con virus của mình!

    Còn khá nhiều những điều thú vị khác về các nhân vật ”Tìm kiếm”, “Ebay”, “Buzztube”, “Disney Princess”, … đón chờ bạn ở rạp!

  • Về chuyện mở đường

    Về chuyện mở đường

    Có một câu chuyện rất hay và cảm động về bức ảnh này đã từng được kể. Nó truyền cảm hứng, động lực đến rất nhiều người.

    Nhưng hôm nay tôi sẽ kể một câu chuyện khác. 

    Đó là tôi đã dùng phần mềm chỉnh sửa ảnh để mở đường cho bầy sói này. Nếu không tin, bạn có thể search để xem lại bức ảnh cũ, con sói đầu dẫn cả bầy vào góc dưới của tấm hình. Chỉ một xíu nữa là … hết đường. 

    Giả dụ bạn là sói đầu đàn trong tấm hình. Là một người mở đường, nếu không dẫn dắt ai, bạn có thể làm bất cứ điều gì: đi ngang, đi dọc, đi chéo, … bởi nó chẳng ảnh hưởng đến ai cả. Đến được đâu chỉ mình bạn biết. 

    Nhưng đã đảm nhận việc mở đưởng cho người khác đi theo, thì đừng làm như thế. 

    Bởi lúc này, bạn đang mang một trách nhiệm lớn hơn. Nhiệm vụ của bạn là phải tìm ra, tạo thành con đường ngắn nhất, an toàn nhất để cả bầy đi. Nếu bạn mở ra con đường ghồ ghề, ngoằn ngoèo, lại chứa đầy nguy hiểm, những con sói sau sẽ có quyền oán trách bạn.

    Đừng mang khó nhọc, vất vả mà bạn phải chịu khi mở đường để oán trách lại họ. Vì bạn là người dẫn đầu – bạn tuyệt đối không được làm thế! 

    Đó là câu câu chuyện về sói. Về tập quán sinh sống theo kiểu bầy đàn, hoang dã, để sinh tồn trong thế giới tự nhiên đầy rẫy nguy hiểm.

    Còn chúng ta thì không phải là sói. Và xã hội ngày nay còn nguy hiểm hơn nhiều!

    Vài người sẽ theo bạn khi bạn mang lại cho họ những giá trị mà họ mong muốn. 

    Là một người dẫn dắt, để cho những người theo sau bị mệt mỏi, bị stress đến muốn bỏ cuộc… thì đó là lỗi của bạn! 

    Bạn phải luôn tự rèn luyện để khiến mình trở nên mạnh hơn. Để làm cho con đường ngày càng bằng phẳng hơn, dễ đi hơn. 

    Nếu không, bạn sẽ bị bỏ lại một mình. Một người khác có thể cuốn hút những người phía sau bạn bất cứ lúc nào. 

    Sản phẩm/dịch vụ của bạn đang dẫn đầu cũng có thể bị tụt lại bất cứ lúc nào. 

    Doanh nghiệp của bạn đang dẫn đầu có thể bị xóa sổ bất cứ lúc nào. 

    ***
    Lắng nghe là kỹ năng khó nhất mà ai cũng cần phải học. Lắng nghe những ý kiến trái với ý mình lại càng khó hơn. Từ bỏ nhu cầu cho rằng mình luôn đúng ngay từ hôm nay là cách để học hỏi và hoàn thiện mình tốt nhất. Cảm giác đó chẳng dễ chịu chút nào đâu. Nhưng làm được, bạn sẽ được rất nhiều!

  • Dám can đảm!

    Dám can đảm!

    Một tối nọ đi làm về muộn, tạt vào quán ăn đêm nào đó nghe lỏm câu chuyện của đám thanh niên vừa trượt lô đề gì đó, cắm cố xe cô, khuyên bảo nhau: Dám làm, dám chịu!

    Chữ DÁM là cách nói gần gũi của lòng DŨNG CẢM, nhưng vì từ dũng cảm nghe nó mỹ miều, lại thường được dành riêng cho những anh hùng, những tấm gương sáng, nên nó cũng được dùng khá hạn chế.

    Chữ DÁM là cách nói kiêu sa của LIỀU LĨNH, nhưng vì liều lĩnh nghe nó kém sang chảnh, và thường được dùng riêng cho những hành động mang lại hậu quả xấu, nên nó cũng xếp vào vùng hạn chế.

    Bởi chẳng thể biết trước được việc mình làm lúc này sẽ được gọi là DŨNG CẢM hay LIỀU MÌNH sau này nữa, nên ta cứ dùng từ DÁM cho an toàn.

    Thực ra, DÁM = CAN ĐẢM.

    Thật may mắn, lòng can đảm vốn là đặc tính vốn có của mỗi người, nhưng thường lại không được thể hiện đúng ngữ cảnh, nên có người thì trở thành anh hùng, có kẻ trở thành tội đồ bị người đời ghét bỏ.

    Bởi nỗi lo lắng bị người ta ghét ngày càng lớn đã biến thành nỗi sợ, khiến cho chúng ta không còn muốn can đảm nữa, chúng ta không can đảm vì chúng ta sợ.

    Trận tứ kết C1 lượt về năm nay giữa Real Madrid và Juventus sẽ còn được nhắc lại nhiều năm nữa, tiếng còi của trọng tài Oliver vang lên vào phút bù giờ cuối cùng, một quả phạt đền, một thẻ đỏ, Ronaldo sút phạt thành công, Real thắng chung cuộc sau 2 lượt, giành vé đi tiếp.

    Có mấy trọng tài can đảm trong tình huống này như Micheal Oliver? Có mấy cầu thủ can đảm lãnh nhận trách nhiệm đá phạt như Ronaldo?

    Trong cuộc sống, công việc hay kinh doanh cũng vậy, khi đứng trước những lựa chọn mang tính bước ngoặt, mấy ai trong chúng ta đủ can đảm để đưa ra quyết định của riêng mình?

    Và may thay, dù chọn CAN ĐẢM, DŨNG CẢM hay LIỀU LĨNH thì bản chất của 3 từ đều như nhau. Miễn là ta thấy mình phù hợp với từ ngữ nào.

    Riêng tôi, tôi chọn DÁM cho ngắn và gần gũi!

  • Vương quốc sáng tạo: Sự thẳng thắn, trung thực của Pixar

    Vương quốc sáng tạo: Sự thẳng thắn, trung thực của Pixar

    Làm trong lĩnh vực sáng tạo, và tôi yêu những bộ phim hoạt hình, đặc biệt là những phim của Pixar Animation Studios. Tôi luôn tò mò làm sao mà Pixar có thể tạo ra những sản phẩm tuyệt vời, đầy sáng tạo nhưnglại vô cùng cuốn hút hết lần này đến lần khác như thế.

    Trong cuốn tiểu sử về Steve Jobs, Pixar như một cuộc phiêu lưu nhỏ khi đặt cạnh Apple, nhưng với những con người cùng Steve tham gia cuộc phiêu lưu đó, Pixar chính là bước đệm, chính là nền tảng để tái sinh một Steve, giúp ông có thể quay trở lại Apple với một tâm thế hoàn toàn khác, áp dụng những chiến lược phát triển sản phẩm, kinh doanh mới – được đúc kết từ chính Pixar.

    Ed Catmull và John Lasetter hiện đang giữ những vị trí quan trọng nhất của Walt Disney, nhưng chính họ là những người đã bị Disney từ chối, sa thải trước đó. “Vương quốc sáng tạo”  là câu chuyện mà Ed đã cùng John xây dựng một Pixar làm thay đổi ngành điện ảnh thế giới khi đưa công nghệ vào sản xuất các tác phẩm điện ảnh.

    Có thể nói, với Ed, văn hóa là yếu tố quan trọng nhất trong những thứ để giúp cho Pixar trở nên trường tồn với thời gian: “Mục tiêu của tôi là xây dựng một nền văn hóa của Pixar, thứ sẽ tồn tại lâu hơn các nhà sáng lập của nó là Steve Jobs, John Lasseter và tôi.”

    Văn hóa của Pixar là một văn hóa thúc đẩy sự sáng tạo được xây dựng dựa trên nguyên tắc “Trung thực, thẳng thắn”. Nó được gọi là Braintrust.

    Braintrust giúp các thành viên của Pixar có thể tận dụng được nguồn lực đám đông trong việc sáng tạo. Nơi mà một người đưa ra ý tưởng, và những người khác có thể thẳng thắn đưa ra những suy nghĩ của mình về ý tưởng đó – với tinh thần góp ý tích cực, để giúp ý tưởng trở lên tốt hơn – chứ không phải vùi dập nó.

    Với tinh thần Braintrust, mọi sự góp ý đưa ra là dành cho ý tưởng – chứ không phải dành cho người chủ của ý tưởng. Người đưa ra ý tưởng không bắt buộc phải nghe theo bất cứ lời góp ý nào – kể cả đó là ý kiến của những người có cấp bậc cao hơn.

    Đằng sau những bộ phim thành công nối tiếp thành công của Pixar không phải bởi họ có những con người tài giỏi, mà là ở chỗ họ đã xây dựng được một văn hóa để những con người tài giỏi đó có thể thẳng thắn với nhau, giúp nhau hoàn thiện những ý tưởng của họ.

    Văn hóa về tranh luận hiện nay ở rất nhiều các công ty đang tạo ra nhiều rào cản hơn là thúc đẩy các ý tưởng phát triển. Bởi mọi người không dám thẳng thắn với nhau. Mọi người thường không nhìn vào ý tưởng để đánh giá, góp ý mà nhìn vào người đưa ra ý tưởng để xem xét. Mọi người sợ người khác đánh giá về mình chứ không phải về ý kiến/ý tưởng của họ.

    Tôi đã có những trải nghiệm về điều này của bản thân mình. Nhóm creative/content ở chỗ tôi có group skype và facebook riêng. Chúng tôi thống nhất khi ai đó có ý tưởng gì mới sẽ chia sẻ lên các group đó, và mọi người sẽ đưa ra ý kiến của họ. Tôi post lên đó vài ý tưởng, đã phần đến “seen” nhưng chỉ 1-2 người đưa ra ý kiến. Ý tưởng đó vẫn chỉ là ý tưởng. Bản thân tôi cũng không còn muốn chia sẻ các ý tưởng mới mẻ nữa.

    Vương quốc sáng tạo còn là những bài học rất quý giá về việc xây dựng doanh nghiệp lấy con người là trung tâm. “Chúng tôi bắt đầu từ giả định rằng nhân viên của chúng tôi rất tài năng và luôn khát khao được cống hiến. Chúng tôi thừa nhận, chứ không phải cố ý, rằng công ty của chúng tôi đang khiến những tài năng đó ngột ngạt khó thở theo vô số cách thức không thể thấy được.”

    Trong một nền kinh tế nhiều sự thay đổi như bây giờ, doanh số, lợi nhuận thường được các chủ doanh nghiệp lấy làm chỉ tiêu tăng trưởng của mỗi năm, mà  quên đi việc xây dựng một văn hóa phù hợp, thì rất khó có được sự phát triển lâu dài.

  • Mong mẹ về chợ…

    Mong mẹ về chợ…

    Mong như mong mẹ về chợ. Có thể rất nhiều người đã dùng câu này. Có thể có người hiểu rất rõ ý nghĩa của nó, coó thể không… Nhưng có thể chắc một điều rằng, thế hệ 8X đổ về trước sẽ hiểu nó.

    Cái tuổi thơ ngày xưa ta bé trôi đi và trai qua là một thời đất nước vừa mới bắt đầu “đổi mới” – cái đói, cái nghèo đã ăn sâu vào ký ức của bao nhiêu thế hệ, ăn sâu vào ký ức bao nhiêu tuổi thơ. Phải trải qua thì mới hiểu khái niệm “ngày giáp hạt” là khoảng thời gian nào và tại sao chỉ cần nhắc đến thôi là sẽ thấy hiện rõ trong đôi mắt của ông bà, bố mẹ ta một nỗi sợ, một nỗi sợ đã hằn sâu lắm vào con người họ. Và bởi thế nên những đứa trẻ ngày ấy mới mong mỏi mẹ đi chơ về như thế nào. Háo hức lắm, ra ngóng vào trông, thấp thỏm đứng ngồi không yên, mong lắm…

    Chợ quê những ngày tháng ấy cũng chẳng có gì to tát, cái tôm, con tét bắt ở dưới đồng lên bán, mớ rau cọng cỏ hái ở dưới ruộng lên bán, … Chỉ vẻn vẹn một chòm và không thể thiếu những hàng quà. Những quả táo vào mùa Xuân, quả nhót, quả ổi vào mùa Hè, quả thị, quả na vào mùa Thu, hay quả mận vào mùa Đông. Hoặc là nắm bỏng mật, cái bánh đa, …

    Mẹ đi chợ dù chỉ mua mớ rau muống cho bữa cơm của nhà thôi cũng chẳng bao giờ quên mua quà cho các con. Nhớ đến nỗi cũng đã thành câu tục ngữ “Đồng bấc thì qua, đồng quà thì nhớ” để nói lên rằng dù có quên mua cái bấc đèn thì vẫn nhớ mua quà cho con. Có khi chỉ là dăm ba quả ổi xanh chát lè lưỡi, có khi là mấy quả táo đã hỏng mất phần nào,… xong những đứa con của mẹ vẫn giành lấy từ khi mẹ mới về đến ngõ, chia nhau ăn thật ngon lành. Bốn chị em cứ thế lớn lên qua những năm tháng đói rét với cơm độn, với cháo loãng… và những buổi chiều ngồi cổng mong mẹ về chợ…

    Thời gian trôi thật nhanh, ta giờ đã trưởng thành lúc nào mà ta cũng còn chưa nhận thức được. Ta cưới vợ và có một nhóc rất cute. Vẫn về nhà vào những ngày cuối tuần để bớt nỗi nhớ quê. Tủ lạnh lúc nào vợ cũng mua đầy hoa quả. Mẹ giờ đã có người gọi là bà Nội, nhưng chiều nào đi chợ bà vẫn không quên mua quà cho con, cho cháu. Bao giờ bà cũng chia phần cho ta nhưng ta lúc nào cũng lắc đầu từ chối. Trong đầu ta lúc nào cũng là những suy nghĩ về công viêc, về tiền bạc, về ngày mai… mà không đế ý đến ánh mắt của bà.

    Hôm trước, bà mua mấy quả táo lê, chia cho ta một quả, bất chợt ta nhìn sâu vào mắt bà, cái ánh mắt ấy, cái ánh mắt vẫn còn nguyên như ngày nào tràn đầy hạnh phúc, giờ đã có rất nhiều nếp nhăn, đang nhìn đứa con thật trìu mến và sẽ cười hạnh phúc khi nó đón lấy như ngày xưa… Ta đón lấy ăn ngấu nghiến mà nước mắt cứ trực trào ra. Vừa hạnh phúc… vừa trách mình sao quá vô tâm… Bà vẫn vậy, tình yêu của bà vẫn vậy, cái nghèo đói khổ cực dù đã biến bà thành mụ mẫm cả đi, xem tivi thấy quảng cáo nước uống C2 ngon là lại ước có được mà uống – mà khi mua về thì lại không dám uống vì sợ nó đắt… mà tình yêu của bà vẫn vô bờ bến. Ta thấy hối hận vì đã bao lần từ chối đón nhận tình yêu ấy.

    Cuộc sống bon chen đã đẩy ta vào cái vòng xoáy của nó, khiến ta quên đi bao nhiêu thứ quý giá ở bên ngay bên cạnh mình… Cũng bởi ta đã trải qua và ta muốn bố mẹ, con cái ta sẽ không phải sợ những ngày giáp hạt nữa… và ta đã quên mất những cái giản dị, vô bờ… Rồi chợt nhận ra rằng mình chưa mua cho bà một món quà gì… Mong như mong mẹ về chợ! Lần sau về quê ta sẽ đứng cổng đợi mẹ về chợ đòi quà… Cái tuổi thơ đã trải qua bao nhiêu những nghèo đói với bao nhiêu ký ức cứ thi thoảng lại ào về một khoảng nào đó, và ta sẽ phải ngồi viết ngay để nó khỏi chạy mất…


    Tháng 10 năm 2010

  • Chợ muộn…

    Chợ muộn…

    Đó là nỗi sợ. Không thể là thứ gì khác được.

    Người phụ nữ luống tuổi, trong bộ quần áo cũ kỹ, xộc xệch, dắt chiếc xe đạp mini đã bong gần hết sơn, không pedan, dây phanh trước đứt, từ mấy quầy bán rau củ qua mấy quầy bán thịt. Trời đã sang thu được cả tháng rồi mà trưa vẫn nắng như đổ lửa, gay gắt. Chủ các quẩy thịt đôn đả mời chào với những miếng thịt còn lại trên bàn. Người phụ nữ dắt xe qua vài hàng rồi dừng lại ở một quầy, trên bàn bán thịt có một mớ thịt xấu không có tên…

    Hắn quay về phía vợ đang mua gừng xả, giục giã: Nhanh lên em ơi!

    Hắn sợ phải nhìn thấy điều tiếp theo ở khu hàng thịt, nó đã gợi lại một miền ký ức xa thẳm, đầy khó khăn, cơ cực, … của sự nghèo đói…

    *****

    Chợ ngày ấy cũng chả có nhiều thứ phải nhớ, cũng chả có nhiều cửa hàng với đa dạng các loại thực phẩm mà lựa chọn. Mỗi lần được bố mẹ đưa tiền cho tự đi chợ chỉ là dăm ba nghìn, không rau thì đậu phụ, không cải thì mùng. Lần nào được mẹ cho lẽo đẽo theo sau xuống chợ qua các hàng thịt là mắt cứ hau háu nhìn vào những thảng thịt nạc, để rồi mẹ bao giờ cũng mua miếng thịt rẻ nhất, nhiều mỡ nhất. Mẹ bảo, mua miếng này về còn có mỡ để xào rau, rán đậu, … Những lần mẹ mua mỡ lá, rán được nhiều mỡ lắm, mà tóp của nó lại rất giòn và thơm nữa…

    Có một buổi chiều hè muộn, bố được người ta cho mua chịu cả một cân thịt, nhưng khi về nhà mới biết là thịt ôi, tiếc của, mẹ rán cho đến cháy cả miếng thịt, mà cả nhà vẫn chẳng thể ăn được. Hôm sau, nấu canh cải, chị cho một muỗng mỡ rán miếng thịt đó vào, mà cả nồi canh phải đổ cho lợn.

    Việc học ngày ấy cũng chỉ nửa ngày, nửa ngày còn lại phải phụ bộ mẹ việc nhà, mấy chị em chia nhau việc nhà từng li, từng tí. Chị quét sân nhà thì em nấu cơm, chị giặt quần áo thì em rửa bát, …

    Làm hết việc nhà đã được chia, bỏ qua những trò chơi khăng, chơi đáo, nó theo mấy anh lớn tuổi lên đồng bắt cua, tát cá. Chả cánh đồng nào là nó không biết, chả bờ ruộng nào mà nó không qua. Tát thùng đấu, tát mương con, hay ngăn cả mương lớn để tát… Là những con rô, con diếc, hay mớ đòng đong, tôm tép, chạch, cua lẫn lộn, với rau sắn hái ở bờ rào mẹ đã ngâm muối, thế là có một nồi rất ngon.

    Là những lần trong họ có đám cưới, đám giỗ,… mẹ phải ngồi trông cho nó ăn, vừa ăn vừa nhắc “ăn chậm thôi” mà vẫn không khỏi bị nghẹn vài lần.

    Chỉ mong ngóng những “Tết rau bầu”, Tết Đoan Ngọ, Rằm tháng bảy, Tết Trung Thu, Tết cơm mới, … để được ăn tết ở nhà, rồi tết dưới bà Ngoại…

    Những tết trôi qua như thế cứ thấm thoắt trôi qua, năm qua năm, mùa qua mùa, trong những mơ ước cháy bỏng của tuổi thơ ấy là sau này lớn lên sẽ mua miếng thịt ngon nhất chợ, sẽ ăn con cá to nhất chợ…

    *****

    Giờ hắn đã làm được điều đó, gà rừng, lợn mán, cá hồ, món gì ngon lạ mà muốn ăn là hắn có thể mua được. Nhưng mẹ thì vẫn không thể vượt qua, đi ra khỏi được cái suy nghĩ về sự quãng thời gian khó khăn đó. Nó ám ảnh mẹ như là đã ám ảnh hắn khi nhìn thấy người phụ nữ giữa buổi trưa nắng kia. Cầm tiền trong tay mẹ vẫn chỉ mua rau, mua đậu… trên mâm cơm có gà đồi, cá biển mẹ cũng chả ăn. Vẫn thi thoảng một nắm ngọn cúc tần hấp. Vân một tháng vài lần rau sắn luộc chấm tương….