Category: Sống

Tôi có khoảng 2,8K+ bạn bè trên Facebook. Tháng nào cũng có một người bạn của tôi trên Facebook mất đi người thân. Mất người thân là một mất mát rất lớn và rất khó vượt qua. Đặc biệt là nếu người thân ấy ra đi quá đột ngột sau một tai nạn, hay một cơn bạo bệnh, hay khi tuổi đời họ còn trẻ. Tôi biết có nhiều người đã không thể vượt qua được nỗi đau mất mát này.

Dù là khó nhưng vẫn có những cách để vượt qua buồn đau của việc mất đi  người thân. Tôi xin chia sẻ một trong số đó.

Theo bác sĩ tâm thần Elisabeth Kübler-Ross, quá trình đau buồn khi đối mặt với mất mát trải qua 5 giai đoạn. Gọi là DABDA (Denial, Anger, Bargaining, Depression, Acceptance).

Đầu tiên là PHỦ NHẬN (không thể như thể được, có thể nào họ nhầm, …), rồi chuyển qua GIẬN DỮ (tại sao việc này lại xảy ra với tôi, …), tiếp theo là THƯƠNG LƯỢNG (nếu-thì sẽ… , giá như-thì sẽ…), rồi đến CHÁN NẢN (ta chẳng muốn làm gì, ta là kẻ thất bại, ta xứng đáng bị vậy, …). Khi trải qua hết 4 giai đoạn này thì chúng ta mới CHẤP NHẬN.

Để vượt qua được đau buồn, điều đầu tiên là chúng ta phải nắm được 5 giai đoạn của nó. Rồi tùy thuộc vào vị trí là người trong cuộc hay ngoài cuộc, mà sẽ có những tác động phù hợp với từng giai đoạn. Và phải thực sự kiên cường thì mới có thể sớm vượt qua được nó.

Đối với người trong cuộc, những người trực tiếp chịu mất mát, sự kiên cường để vượt qua đau buồn thường bị cản trở bởi 3 yếu tố, mà nhà tâm lý học Martin Seligman gọi là 3 chữ P: Personalization (cá nhân hóa) – ta tin rằng chỉ mình ta chịu sự mất mát này, Pervasiveness (lan tỏa) – ta cho rằng việc đó sẽ ảnh hưởng đến mọi khía cạnh trong cuộc sống của ta, và Permanence (vĩnh viễn) – ta cho rằng dư chấn là vĩnh viễn.

Để có thể nhanh chóng vượt qua được đau buồn, bạn cần phải xóa bỏ 3 chữ P kia ra khỏi suy nghĩ của mình. Thứ nhất: không phải chỉ mình bạn phải chịu sự mất mát này; có rất nhiều người cũng chịu sự mất mát như bạn, có người còn phải chịu sự mất mát lớn hơn. Thứ hai: sự mất mát này sẽ không ảnh hưởng đến tất cả các khía cạnh cuộc sống của ta được; bạn rõ ràng vẫn còn rất nhiều thứ quý giá cần trân trọng, nâng niu. Thứ ba: thời gian sẽ làm dịu tất cả, mọi niềm vui hay nỗi buồn cũng đều vơi dần theo thời gian.

Tuy nhiên, hầu hết mọi người không hề biết đến DABDA và 3P, nên nhiệm vụ của việc vượt qua đau buồn của mất mát lại thuộc về những người là bạn bè thân hữu của người chịu mất mát.

Đối với những việc liên quan đến mất mát, chúng ta thường có tâm lý né tránh đả động đến. Ta cứ nghĩ họ đang buồn đau thế thì mình không nên hỏi thăm, có thể sẽ khơi gợi cho họ thêm buồn đau. Nhưng không phải vậy, việc không hỏi thăm đó càng khiến cho họ chìm sâu thêm vào 3D, họ càng tin rằng cuộc đời này đúng là tệ hại, và nó sẽ kéo dài mãi mãi. Nó có thế sẽ khiến họ rơi vào trầm cảm.

Vì vậy, nếu ai đó không may gặp mất mát, bạn hãy gửi lời hỏi thăm chia sẻ với họ. Nếu có thể hãy dành thời gian trò chuyện với họ. Rủ họ tham gia vào những hoạt động bình thường mà trước kia bạn đã từng làm cùng nhau. Nếu bạn cũng đã từng trải qua một mất mát tương tự và đã vượt qua nó, hãy chia sẻ câu chuyện của bạn với họ, về việc bạn đã đau buồn ra sao, trong bao lâu và đã vượt qua như thế nào. Nếu có những hội nhóm về những người cùng cảnh ngộ, hãy rủ họ tham gia cùng. Việc này sẽ giúp họ dần thoát khỏi 3P và tìm lại được niềm vui trong cuộc sống.

***

Mất mát là một tình huống nhạy cảm. Ta thường tìm cách né tránh nó hoặc chạy trốn nó. Bản thân tôi khi viết bài này cũng phải đắn đo rất nhiều. Bản thân tôi cũng từng có tâm lý không muốn hỏi thăm những người bạn gặp vào hoàn cảnh không may. Tôi sợ gợi họ nhớ đến nỗi buồn. Tôi sợ họ sẽ có suy nghĩ là tôi đang thương hại họ. Nhưng giờ tôi biết chắc rằng: chỉ có dũng cảm đối mặt với hoàn cảnh đó thì chúng ta mới kiên cường vượt qua được chúng.

Tham khảo “Năm giai đoạn của đau buồn”: https://www.psycom.net/stages-of-grief

Nỗi sợ bóng tối là nỗi sợ bản năng của loài người, hình thành từ thời tiền sử. Bóng tối tiềm ẩn rất nhiều mối nguy hiểm từ những kẻ săn mồi ban đêm. Ngày nay, dù không có mối nguy hại nào từ bóng tối, nhưng bất cứ một đứa trẻ nào sinh ra đều vẫn sợ bóng tối như tổ tiên của chúng. Càng lớn, chúng ta sẽ ngày càng vượt qua được nỗi sợ này.

Đấy là bóng tối vật lý theo nghĩa đen của nó. Theo nghĩa bóng người ta thường dùng trong ngoặc kép, hoặc nghiêng, hoặc đậm, hoặc viết hoa, BÓNG TỐI dùng để chỉ những thứ ngược với ÁNH SÁNG. Nó có thể là những mặt tối trong một con người. Nó có thể là thời kỳ đen tối của chính trị, xã hội, tài chính. Nó có thể là giai đoạn sau một cuộc khủng hoảng về tâm lý do một biến cố mang đến. BÓNG TỐI là những thứ người ta luôn lảng tránh.

Một biến cố như bị sa thải, bị lừa gạt, … bị thất bại, hay bị mất đi người thân sẽ dễ khiến con người ta rơi vào khủng hoảng. Bạn bị sốc. Bạn chìm trong BÓNG TỐI. Bạn sợ hãi và nghi ngờ mọi thứ. Kể cả những thứ trước đó từng là chân lý đối với bạn. Bạn cũng nhận ra rằng chẳng có thần thánh thượng đế nào hiển linh để giúp bạn vào lúc này cả. Tất cả đều quay lưng với bạn.

Chính bạn phải tự mình đối mặt vượt qua.

Nhưng bằng cách nào? Cùng lúc, bạn cũng nhận mình chưa từng được chuẩn bị kiến thức, kỹ năng, thái độ gì để đối mặt và vượt qua thứ BÓNG TỐI mới mẻ này. Bạn lần mò lại ký ức và nhớ rằng chỉ được dạy là học tốt, điểm cao, tốt nghiệp loại tốt, có việc làm, thăng tiến, có niềm tin, … đạt thành công và ăn mừng. Chưa từng có ai dạy bạn phải làm gì, có thái độ như thế nào khi bị mất việc, bị phản bội, bị bội tín và bị thất bại cả. Bạn chìm trong cảm giác hỗn mang của nghi ngờ, kém cỏi, ngu dốt. Bạn nhìn đâu cũng thấy một màu đen, một sắc tối.

Không phải lỗi của bạn. Đó là phần phụ không mong muốn, được sinh ra từ một nền xã hội lấy thước đo thành công, phát triển bằng những vật chất. Chúng ta chỉ là những nạn nhân của xã hội ấy. Bạn buộc phải gồng mình lên để chay đua với những tiêu chuẩn của ĐẲNG CẤP, của THỜI THƯỢNG được đánh giá qua quần áo bạn mặc, trang sức bạn đeo, xe bạn đi, nhà bạn ở, món bạn ăn, nơi bạn chơi. Vật chất đã định nghĩa con người bạn và giúp bạn định nghĩa cuộc sống xung quanh. Nhưng chúng ta không thể cản trở sự tiến bộ của xã hội.

Theo tiến sĩ Mihaly Csikszentmihalyi, một xã hội đề cao giá trị vật chất sẽ có ít hạnh phúc hơn một xã hội đề cao giá trị tinh thần. Không thể cản trở bước tiến về một xã hội khao khát tự do tài chính nên ta phải tự học thêm những kiến thức mới để đối mặt với BÓNG TỐI. Bạn phải “nhìn chằm chằm vào bóng tối” để nhận diện những nỗi sợ, cảm xúc tiêu cực, thất vọng để từ từ làm chủ chúng.

Tôi đã tự học và đối mặt với BÓNG TỐI như thế nào?

Mỗi lần gặp BÓNG TỐI tôi thường tự nhắc mình thế này:

“Hảo à! Cuộc sống của mày là hữu hạn, cái đích cuối cùng của đời người không phải nhà to, tiền nhiều, … mà là cái chết. Cuộc đời mày có giỏi thì sống được 100 năm, cứ cho là thế thì cũng chẳng bõ bèn so với chiều dài lịch sử hàng triệu năm cả – một hạt cát đúng nghĩa giữa sa mạc của thời gian. Vậy tại sao mày phải lãng phí nhiều thời gian để sống trong cảm xúc tiêu cực? Vẫn còn những cảm xúc đó là tốt, bởi nó cho thấy mày vẫn còn là một con người. Nhưng mày phải có deadline cho nó. Tiêu cực 1-2 ngày thôi, nhiều lằm là 1-2 tháng thôi. Mày vẫn còn đầy những thứ tuyệt vời để làm, để thưởng thức mà.”

Bạn có deadline cho công việc. Bạn nên có deadline cho nỗi buồn. Để deadline này càng ngày càng ngắn, bạn hãy đọc sách tâm lý để hiểu mình hơn. Một số những cuốn sách mà tôi đã đọc: Sách của tác giả Đặng Hoàng Giang, Chatter – Trò chuyện với chính mình (Ethan Kross), Phương án B (Sheryl Sandberg, Adam Grant), Bạn không thông minh lắm đâu (David McRaney), Sách Flow – Dòng Chảy (Mihaly Csikszentmihalyi), Ikigai (Ken Mogi).

Ảnh: chụp từ phim Babylon (2023)

Sau khi đăng tập trước, có nhiều anh chị muốn tôi chia sẻ thêm về các khía cạnh khác của cuộc sống tối giản ngoài khía cạnh về vật chất nên tôi làm thêm tập này.

Trong tập này tôi sẽ chia sẻ với các anh chị triết lý gốc rễ của cuộc sống tối giản. Hiểu được điều này sẽ giúp các anh chị có thể áp dụng Minimalism vô rất nhiều khía cạnh khác nhau trong cuộc sống, từ công việc cho tới tài chính và cả về cuộc sống gia đình.

Tôi cũng sẽ chia sẻ với các anh chị một vài ví dụ về cách mà tôi đã áp dụng minimalism vô những khía cạnh trong cuộc sống của tôi.

Cảm ơn sự theo dõi của các anh chị và hẹn các anh chị vào các tập sau.

PS: Tập này tôi thu vào buổi tối, sau một ngày họp liên tục từ sáng tới tối. Do đó có vài đoạn giọng tôi hơi bị “rè”, mong các anh chị thông cảm.

Nguồn: http://hieu.tv

Trong tập này tôi chia sẻ lại toàn bộ những kinh nghiệm đọc sách của tôi. Từ những ngày đầu ngu ngơ cứ cầm quyển sách lên thì cắm đầu đọc từ đầu đến cuối cho đến thời gian bị Audible nhập, mỗi năm đọc cả trăm cuốn, cho đến thời điểm hiện tại khi tôi đã tìm ra được cho mình một cách đọc hiệu quả hơn. Kèm theo đó là đầy đủ tất cả những phương pháp mà tôi đã dùng để lưu trữ và hệ thống lại những kiến thức đó.

Trước giờ bạn bè xung quanh thường hay hỏi bí quyết làm sao để tôi có thể nhớ hầu hết những gì mà mình đã đọc. Những lần như vậy tôi thường chỉ đầu này một chút đầu kia một chút. Nhưng chưa có dịp nào tôi hệ thống lại toàn bộ mọi thứ một cách đầy đủ như trong clip này, nên tôi khá là tâm đắc với tập lần này.

Do đó nếu thấy những nội dung trong tập này hữu ích thì nhờ các bạn chia sẻ cho bạn bè của mình. Hy vọng nó sẽ truyền thêm cảm hứng đọc cho mọi người.

Một số liên kết mà tôi có đề cập trong bài:

• Readwise: https://readwise.io/i/nguyen23
• Notion: https://www.notion.so/

Trong tập ngày hôm nay tôi sẽ chia sẻ với các anh chị một wake up call khác mà nó cũng đã tác động rất tích cực tới cuộc sống của tôi trong nhiều năm qua. Đó là phương pháp sống tối giản, tiếng Anh gọi là Minimalism.

Thông qua việc tìm hiểu về Minimalism, tôi cũng sẽ chia sẻ với các anh chị về khái niệm Consumerism – là chủ nghĩa tiêu dùng – một khái niệm nghịch đảo của Minimalism.

Cùng với Hành trình Tự do Tài chính thì Minimalism đã mang lại rất nhiều những điều tích cực cho cuộc sống của tôi. Và hôm nay, sau nhiều năm thực hiện phương châm sống này, tôi rất tin rằng nó cũng sẽ tạo ra giá trị cho rất nhiều người, đặc biệt là các bạn trẻ.

Hy vọng những nội dung trong tập này sẽ làm các anh chị có đôi chút cảm hứng để tìm hiểu thêm về lối sống này. Như mọi khi, nếu các anh chị thấy những nội dung này là hữu ích thì nhờ các anh chị chia sẻ cho bạn bè của mình, để có thêm nhiều người biết tới podcast của chúng ta.

Xin cảm ơn các anh chị và hẹn gặp lại các anh chị vào tuần tới.

PS: Tập này tôi có thêm một bản nhạc nền mới, tuy nhiên tôi vẫn giữ bầu không khí nhẹ nhàng thanh bình như trước giờ.

Nguồn: http://hieu.tv

Có điều gì đó quen thuộc, điều gì đó từng mang lại những xúc cảm không thể quên, điều gì đó rất thương yêu. Lặp lại như để nhắc nhở ta về những gì mình đang có thật lớn lao biết nhường nào.

Mỗi sáng khi các con thức dậy để bắt đầu một ngày mới cũng là lúc ba của chúng đang bán mặt mình ở một khúc đường nào đó, ai mà biết chắc được, trên quãng đường hơn ba chục cây số. Bảy tám năm trước cũng vậy.

Điều may mắn là buổi tối trở về, chúng hẵng vẫn còn thức. Ba bố con có khoảng ba giờ được bên nhau. Là cùng nhau ăn cơm, là cùng nhau rửa bát, là học cùng nhau. Là nhìn thấy và được lớn lên cùng con. Là được sống và được trưởng thành.

Tối qua khi đóng chốt cửa đi ngủ, vợ có bị kẹt tay, khá đau. Lúc bóp dầu mới kể: Em thấy khá lạ là nhiều ông bố bà mẹ cứ sợ con phải làm việc nhà, phần ít vì sợ chúng vất vả mà phần nhiều vì trông chúng làm đến là ngứa măt, nên mới tự làm cho nhanh. Rồi khi lớn lên, chúng không biết làm hoặc làm không tốt thì lại mắng chửi, phán xét thậm tệ “mày chẳng làm được cái việc gì ra hồn”.

Chẳng ai có thể làm một việc gì thuần thục chỉ sau một vài lần. Chúng ta đã có sẵn trong mình bản năng của việc vấp ngã rồi đứng lên từ ngày học lẫy, học bò, học đi, học chạy, học chữ, học bơi, học đi xe đạp, … Thì việc để các con thấu hiểu điều này là một điều vô cùng quan trọng. Để chúng không sợ khi làm một bài toán mới, không sợ khi quét nhà vẫn còn rác, rửa bát vẫn còn dầu.

Chứng kiến những giọt nước mắt của con khi không thể giải được một bài toán khó dù đã thử nhiều lần là điều không hề dễ chịu. Nhưng nó sẽ êm ái và hạnh phúc vô cùng khi con có thể tự giải một bài toán nâng cao khác với nụ cười rạng rỡ trên mặt. Đập tay với con để chúc mừng, và nói với con rằng: Đây chỉ là một lần tập dượt, còn nhiều thứ khác mới mẻ vẫn đang chờ con khám phá, chinh phục ở phía trước.

Chúng ta hay đánh giá mức độ trưởng thành, thành công của một người bằng thước của cấp bậc, tài sản. Nhưng có một thước đo quan trọng khác bị bỏ quên: sự trưởng thành của cảm xúc. Có nhiều người sống đến hết đời vẫn chẳng dám đối mặt với tất thảy những cảm xúc của mình.

Khi làm tốt, ta vui mừng, bố mẹ thầy cô cũng vui mừng. Khi làm không tốt, bị quát tháo, bị phán xét, bị chê cười, … mà không ai nói cho ta biết phải làm thế nào để vượt qua cảm xúc đó. Nỗi sợ về việc khám phá những điều mới cứ lớn dần lên, từ đó hình thành nên một nền văn hóa sợ hãi – thiếu sáng tạo.

Mỗi buổi tối bên con là cùng nhau học rất nhiều bài học, nhỏ bé thôi nhưng ta biết rắng, phải làm tốt những điều bé nhỏ đó từ đầu, thì mới có thể làm tốt những việc lớn sau này. Mà chả phải tất cả những việc lớn đều là tập hơp của rất nhiều việc nhỏ đấy sao? Việc tuy nhỏ không làm không xong, đường tuy ngắn không đi không tới.

Những ngày nghỉ Tết dài nhất này là một điều không mong đợi. Cuộc sống luôn là những điều không mong đợi, đầy rẫy những bất ngờ. Ta phải luôn ở tâm thế sẵn sàng đón nhận mọi điều không mong đợi với tất cả niềm háo hức.

Thế mới là cái lẽ cần phải học lấy để sống trọn vẹn mỗi ngày.

Hà Nội. 22/02/2020

Ngày còn học cấp hai, tôi có tham gia học nhóm. Nhóm tôi có 3 người: 2 khá, 1 yếu và tôi may mắn là 1 trong 2 bạn khá. Hôm làm bài kiểm tra hết học kỳ, bạn khá kia đã cho bạn yếu chép bài và bị giáo viên nhắc. Tối hôm đó tôi đến nhà bạn đó khi đang bữa cơm, tôi đứng cổng chờ và nghe bạn ấy kể với bố mẹ rằng: tôi đã cho bạn kia chép bài…

Ngày ấy tôi đã buồn rất nhiều.